احمد بن محمّد بن عقيل با آن‌كه نسب‌شناسان براى محمد بن عقيل فرزندى به نام احمد ذكر نكرده‌اند ، « 1 » مامقانى وى را از فرزندان او قلمداد كرده و مادرش را ام‌ِّولد « 2 » دانسته است . « 3 » احمد در روز عاشورا با خواندن رجز زير به دشمن حمله برد : الْيومُ اتْلُو حَسَبى وَ دينى * بِصارمٍ تَحْمِلُه يَمينى احْمى به عَنْ سَيّدى وَدينى * ابْنِ علىِ الطاهرِ الامينِ « 4 » « امروز ، نژاد و كيش خود را با شمشير دستم معرفى كرده و با آن از دين و سرورم ، پسر علىِ پاك و امين دفاع مىكنم . » وى در اين نبرد دليرانه پيكار كرد . گروهى از دشمن را مجروح ساخت و شمارى را به خاك افكند . سرانجام ، اسبش پى شد و در محاصره‌اى سنگين به شهادت رسيد . « 5 » احمد بن محمد الهاشمى احمد بن محمّد ، از شهيدان و الا مقام حادثهء خونين كربلا است . از هاشمى بودن شهرتش چنين برمىآيد كه وى از خاندان امام حسين عليه السلام بوده است ولى نگارندهء مناقب او را از ياران آن حضرت قلمداد كرده است . « 6 » گرچه رجزش در عاشورا تشابه زيادى به اشعار احمد بن محمّد بن عقيل دارد ، ولى معلوم نيست كه وى همان احمد بن محمّد بن عقيل باشد ، زيرا فرزندان ابوطالب به

--> ( 1 ) ر . ك . جمهرة انساب العرب ، ص 69 : المجدى ، ص 308 نسب قريش ، ص 85 . ( 2 ) ام‌ّولد ، به كنيزى گفته مىشود كه از مولاى خود فرزند داشته باشد ( 3 ) تنقيح المقال ، ج 1 ، ص 103 . ( 4 ) تنقيح المقال ، همان‌جا ، برخى اين رجز را با اندكى تفاوت به احمد بن محمد هاشمى نسبت داده‌اند . ( مناقب ، ج 4 ، ص 114 . ) ( 5 ) تنقيح المقال ، ج 1 ، ص 103 . ( 6 ) ج 4 ، ص 114 .